در این پست تصمیم گرفته ام، عملکرد سرلشکر منوچهر خسروداد آخرین فرمانده هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی (‌هوانیروز) رو بررسی کنم. مطابق معمول نظرات و نتیجه گیریهای شخصی با * مشخص خواهد شد

معرفی :

منوچهر خسروداد فرزند محمدعلی به سال 1306 شمسی در تهران به دنیا آمد. پس از اخذ دیپلم در 1325 با ورود به ارتش در دبیرستان نظام ادامة تحصیل داد. در 1328  از دانشکدة افسری با درجة ستوان دومی فارغ‌التحصیل شد و با طی دوره دانشکده تخصصی در 1330  درجه ستوان یکمی دریافت کرد.
خسروداد در 1332  با درجه سروانی دورة آموزشگاه چتر‌بازی را سپری کرد و از طرف ارتش، راهی فرانسه شد و دورة چتر‌بازی و حمل و نقل هوایی را گذراند. پس از آن به امریکا رفت تا دوره معلمی چتر‌بازی پیاده نظام و مدرسه کماندویی (رنجر) را بگذراند. وی در دانشگاه جنگ انگلستان نیز به فراگیری علوم و  فنون جنگ هوایی پرداخت. افزون بر اینها در کشور سوئیس دوره پیاده نظام کوهستانی و جنگهای کوهستانی را آموخت.
او در 1338 در درجة سرگردی، فرماندهی گردان چتر‌بازان ارتش را عهده‌دار شد.
در اول بهمن 1340 دانشجویان دانشگاه تهران به علّت تعطیلی مجلس و پشتیبانی از خواسته‌های جبهة ملی مبنی بر انجام انتخابات و عدم محدودیت در آزادی اجتماعات به نشانة اعتراض کلاسهای درس خود را تعطیل کردند و با برپایی تظاهرات، خواستار کناره‌گیری دولت علی امینی شدند. *خسروداد بنا به دستور محمدرضاشاه کماندوها را به دانشگاه برد و عده‌ زیادی از دانشجویان را مضروب و مجروح ساخت. در این یورش بیش از ششصد تن مجروح شدند و چند تن از استادان دانشگاه نیز مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.
در ادامة اجرای برنامه اصلاحات ارضی، **عشایر جنوب که تمایل نداشتند زیر سلطه حکام بروند و اجرای برنامه اصلاحات ارضی در استان فارس نیز به دلیل موقعیت عشایری آن منطقه ناموفق بود شورش عشایر جنوب را در پی داشت. در هفته اول اردیبهشت 1342 یک گروهان چتر‌باز، یک رسته رنجر و چهل تن چریک به فرماندهی سرهنگ ناظم و معاونت سرگرد خسروداد برای سرکوب عشایر عازم پادگان یاسوج شدند. ***در این سرکوب که با بمبارانهای متوالی هوایی و حمله ژاندارمری و نیرو‌های گسترده‌ای از ارتش همراه بود تلفات زیادی به مردم و عشایر و احشام آنها وارد آمد و جمع زیادی از سران عشایر دستگیر و تعدادی اعدام شدند.
خسروداد زمانی که سرهنگ 2 بود به فرماندهی واحد نیرو‌های مخصوص (هوابرد) انتخاب شد و در خرداد1346 در چهل سالگی به درجة سرهنگی ارتقا یافت.
 ادارة مستشاری امریکایی ارتش در 1954 م تصمیم گرفت وسایل آموزشی و شیوه‌های آموزش نیروی هوایی ارتش بر مبنای آموزش در امریکا باشد. پس از اعزام افسران و دیدن آموزشهای لازم مقرر گردید نیروهای ویژه هوابرد درایران تشکیل شود. تیپ هوابرد و آموزشگاه چتر‌بازی با وسایل و متد امریکایی در شیراز مستقر گردید و در ادامة همین تصمیم منوچهر خسروداد در آذر 1348 با درجة سرهنگ توپخانه به عنوان اولین فرمانده نیروهای ویژه هوابرد انتخاب گشت.
وی در اسفند سال بعد به درجة سرتیپی رسید و فرمانده تیپ 55 هوابرد شد. او همچنین در اردیبهشت 1350 به آجودانی کل نیروی زمینی ارتش رسید.
هوانیروز (هواپیمایی نیروی زمینی) در جهت تأمین و تسهیل احتیاجات نیروی زمینی از نظر سرعت و کنترل فرماندهی در 25 بهمن 1341 تأسیس یافت و نخستین هلی‌کوپتر را در مرداد 1345 به خدمت گرفت. به موازات پیشرفت و توسعه سازمان هوانیروز، نیروی زمینی به این نتیجه رسید که افسران واجد شرایط برای احراز فرماندهی هوانیروز را تربیت کند. منوچهر خسروداد برای این مأموریت انتخاب و به امریکا اعزام شد. وی در آنجا موازین مقرر در آیین‌نامه ارتش ایالات متحده را گذراند و پس از طی دوره های مختلفی در آلاباما به دریافت مدرک خلبانی ارتش ایالات متحده نایل آمد. از وی به عنوان خلبان رکورد‌شکن نام برده می‌شد که توانسته بود اوج‌گیری توسط هلی‌کوپتر را که رکوردش دست یک افسر آمریکایی بود بشکند. او پس از مراجعت به ایران در اسفند 1350 به فرماندهی هواپیمایی نیروی زمینی (هوانیروز) گمارده شد و در فروردین 1354 به درجة سرلشکری ارتقا یافت.

مرجع :

1 - کتاب تاریخچه هوانیروز   - نشر شهید سعید محبی

2 - مرکز مطالعات و پژوهشهای سیاسی

نظر نویسنده :

* تلفات جانی برای این اتفاق ذکر نشده است ضمن اینکه در مطبوعات آن زمان، درجه خسروداد سروان ذکر شده که با توجه به مدت زمان لازم از ستوانی تا سرگردی، به نظر می رسد درجه سروانی صحیح باشد نه سرگردی

** شورش عشایر کوچکترین ارتباطی به نوع حکومت نداشت. این شورش سه علت عمده داشت : 1 - کوچ که از آن منع شده بودند و به علت دامدار بودن اگر کوچ نمی کردند با مشکلات زیادی روبرو می شدند 2 - اسلحه که عشایر باید تحویل ژاندارمری می دادند ولی تمایل به حفظ آن داشتند  3 - سنتهای مذهبی و فرهنگی که عشایر مایل به حفظ این سنن بودند

*** تعداد زیادی از نیروهای ارتش هم در جریان شورش عشایر کشته شدند