قبل از تحلبل، ضروریه که مطلب  زیر رو که قبل از عملیات توکل عنوان شده مرور کنیم :

14 آبان 1359 - نماینده مردم آبادان در مجلس :
انتقادی داریم، انتقادمان به وضع ارتش نیست، به ارتشیها نیست. ما یک انتقاد سازنده ، انسانی و اسلامی به فرمانده یا فرماندهان کل قوا داریم. اگر فرمانده کل قوا به مجلس تشریف بیاورند برای محاکمه شدن یا محاکمه کردن نیست. برای آن است که افکار بررسی شود*. نقطع ضعفها بیان گردد و احیانا اگر مسامحه ای در کار است برملا گردد** .امام امت تاکید فرمودند که مسوولین و مقامات مسوول هر چه زودتر محاصره آبادان را بشکنند. مسوولین بدانند که مردم انقلابی ایران چنانچه خدای نخواسته غفلتی در این امر باشد ***انها را نخواهند بخشید. امام تاکید کردند از همه امکانات ارتش استفاده شود. ****اگر خدای نخواسته از این مساله غفلت شود و تدارکات لازم به کار گرفته نشود اینها نه تنها در برابر ملت محکوم هستند، بلکه در برابر خداوند نیز به عذابی دردناک مبتلا خواهند شد

تحلیل : با توجه به تعریف عملیات کلاسیک که عملیات بر مبنای شعور فردی و دانش توام نظامی است و همچنین مولفه های لازم در این عملیات ، به این نتیجه می رسیم که عملیات توکل یک عملیات کلاسیک نبود چون نیروی مهاجم نیمی از استعداد نیروی مدافع رو داشت و همین یک اشکال، کلاسیک بودن عملیات رو نقض می کنه. اصولا سه عملیات اول ارتش کاملا تحت تاثیر فضای سیاسی حاکم بر جامعه بود که به ارتش اطمینان نداشت و ارتش هم برای کاهش فشار بر خود ناگزیر از اجرای این عملیاتها بود. صحبت نماینده مردم آبادان خود گواه بر این بی اعتمادی به ارتش است. در مقابل عملیات کلاسیک، نوع دیگری از نبرد موسوم به نبرد انقلابی تعریف می شد که در این نوع نبرد عقیده و ایمان حرف اولو می زد نه توان و دانش نظامی. این تعریف شاید در حرف، تعریف زیبایی باشه اما در عمل نتیجه ای جز اتلاف نیروی انسانی نداره کما اینکه در عملیات نصر که عملیات هویزه هم نامیده میشه تعدادی از دانشجویان خط امام به رهبری حسین علم الهدی به رغم داشتن شجاعت، حریف تیربار تانکهای عراقی نشدند و همگی قتل عام شدند

نظرات شخصی نویسنده :

 *افکار در شورای عالی دفاع بررسی می شد. اگر قرار بود در مجلس بررسی شود نیازی به شکیل شوراای عالی دفاع نبود
** مسامحه، خطای غیر عمدی است که برملا نمیشه بلکه تذکر داده میشه. اون توطئه است که برملا می شه
*** تهدید برای چی؟
**** مجددا تهدید

منبع : کتاب پنجم روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه - صفحه 126 - سخنان آقای رشیدیان در مجلس در تاریخ 14 آبان 1359